Kennis / Obligaties

Obligaties met rendement. En zekerheden die je begrijpt.

Met een obligatie leen je geld uit en ontvang je rente. Maar waarom levert een staatsobligatie zo weinig op en een vastgoed- of bedrijfsobligatie zoveel meer? Deze gids legt uit hoe obligaties werken, waar het rendement vandaan komt en welke zekerheden het verschil maken. Plus: waarom steeds meer beleggers private debt als de moderne obligatie zien.

Coupon & aflossing
Wat je ontvangt
Financier
Je positie
Rang & zekerheid
Waar het om draait

Algemene informatie, geen beleggingsadvies.

De basis

Wat is een obligatie? Een lening, in stukjes.

Een obligatie is een schuldbewijs. Een overheid of onderneming leent een groot bedrag en knipt dat op in gelijke stukken die door veel beleggers worden ingenomen. Iedere houder krijgt dezelfde voorwaarden: een vaste of variabele rente (de coupon), een looptijd en een datum waarop de inleg wordt terugbetaald.

Het principe is eeuwenoud. Al in 1648 gaf het waterschap Lekdijk Bovendams een obligatie uit voor het onderhoud van een dijk, en die keert nog altijd rente uit. De kern is in bijna vier eeuwen niet veranderd: je stelt geld beschikbaar, je ontvangt een vergoeding en je wilt zeker weten dat je het terugkrijgt.

  • 1

    Nominale waarde

    Het bedrag waarover de rente wordt berekend en dat aan het einde wordt terugbetaald.

  • 2

    Coupon

    De afgesproken rente, per jaar, kwartaal of maand uitgekeerd.

  • 3

    Looptijd

    De periode tot de aflossing, van enkele maanden tot tientallen jaren.

  • 4

    Rangorde

    Wie als eerste wordt terugbetaald als het misgaat. Hoe hoger je rang, hoe kleiner je risico.

Aandelen vs. obligaties

Eigenaar of financier? Daar zit het verschil.

Een aandeelhouder is mede-eigenaar. Gaat het goed, dan stijgt de waarde; gaat het slecht, dan staat de aandeelhouder achteraan in de rij. Er is geen afgesproken uitkering.

Een obligatiehouder is financier. De rente ligt vast, ongeacht hoe hard het bedrijf groeit. Je deelt niet mee in de winst, maar je wordt wel eerder betaald. Daarom kiezen beleggers die voorspelbare kasstroom zoeken voor leningen, en beleggers die groei zoeken voor aandelen. Veel vermogens combineren beide.

Equity is upside. Debt is cashflow.

De soorten

Niet elke obligatie is dezelfde lening.

Het rendement van een obligatie hangt vooral af van wie er leent, hoe lang, en met welke zekerheid. Vier categorieën naast elkaar:

  • 1

    Staatsobligaties

    Lenen aan de overheid. Laag kredietrisico en goed verhandelbaar, daardoor een lage rente die meebeweegt met de kapitaalmarktrente. Ideaal als buffer, zelden als rendementsmotor.

  • 2

    Bedrijfsobligaties

    Lenen aan beursgenoteerde ondernemingen. Hogere coupon dan de staat, omdat je het kredietrisico van één bedrijf draagt. Vaak zonder specifieke zekerheden.

  • 3

    Mkb- en vastgoedobligaties

    Uitgegeven door kleinere ondernemingen of vastgoedprojecten, zelfstandig of via een platform. Hogere rente, meestal niet verhandelbaar. De kwaliteit van zekerheden en documentatie verschilt sterk.

  • 4

    Private debt

    Onderhandse leningen waarbij rente, looptijd, rang en zekerheden per deal worden onderhandeld. Denk aan een eerste hypotheekrecht of een pandrecht op vorderingen. Dit is waar Clubdeal actief is.

Waar komt het rendement vandaan?

Hoge rente is altijd ergens een vergoeding voor.

Zoek je naar obligaties met een hoog rendement, stel dan eerst de vraag: waarvoor word ik betaald? Een hogere rente compenseert altijd voor iets: meer kredietrisico, een langere looptijd, minder verhandelbaarheid of meer werk om de lening te beoordelen.

Dat laatste is precies de kans in private debt. Een onderhandse lening is niet dagelijks verhandelbaar en vraagt grondige analyse. Wie die illiquiditeitspremie kan dragen en het geld de looptijd kan missen, ontvangt een rente die een beursobligatie zelden biedt, terwijl de zekerheden juist strakker kunnen zijn.

  • 1

    Kredietrisico

    Hoe groot is de kans dat de lener niet betaalt? Kijk naar kasstroom, track record en buffer.

  • 2

    Renterisico

    Stijgt de marktrente, dan daalt de koers van bestaande beursobligaties. Houd je de lening tot het einde, dan speelt dit minder.

  • 3

    Liquiditeit

    Kun je tussentijds uitstappen? Bij onderhandse leningen meestal niet: reken op de volledige looptijd.

  • 4

    Inflatie

    Een vaste coupon verliest koopkracht als de inflatie hoog is. Kortere looptijden beperken dat effect.

Zekerheden

Veilig bestaat niet. Beter beschermd wel.

Geen enkele lening is risicoloos, en wie dat belooft verdient wantrouwen. Wat je wel kunt doen: de lening zo inrichten dat je als financier vooraan staat en iets tastbaars achter de hand hebt. Dat is het verschil tussen een obligatie op basis van vertrouwen en een lening op basis van onderpand.

  • 1

    Eerste hypotheekrecht

    Bij vastgoed sta je als eerste in de rij. Wordt het pand verkocht of uitgewonnen, dan wordt jouw lening eerst afgelost.

  • 2

    Pandrecht op vorderingen

    Bij een kredietportefeuille krijg je een pandrecht op de uitstaande leningen zelf. Spreiding over veel onderliggende leners vermindert het effect van één wanbetaler.

  • 3

    Loan-to-value (LTV)

    Hoeveel is er geleend ten opzichte van de waarde? Bij 80% LTV mag het onderpand flink in waarde dalen voordat de lening geraakt wordt.

  • 4

    Stichtingsstructuur

    Gelden lopen via een aparte stichtingsrekening, gescheiden van het vermogen van de organisator. Zowel stortingen als uitkeringen.

Rekenvoorbeeld

Wat levert het op per maand?

Een eenvoudig voorbeeld met een inleg van € 100.000, enkel ter illustratie. Bij een rente van 2,5%, ongeveer het niveau van een langlopende staatsobligatie, ontvang je € 2.500 per jaar, ruim € 208 per maand. Bij een rente van 7% op een onderhandse lening met zekerheden is dat € 7.000 per jaar, ruim € 583 per maand.

Het verschil van € 4.500 per jaar is geen gratis geld: het is de vergoeding voor kredietrisico en een looptijd waarin je niet tussentijds uitstapt. Rente en aflossing zijn bovendien niet gegarandeerd. Daarom draait het niet om het hoogste percentage, maar om de vraag of de zekerheden en de kasstroom die rente waard zijn.

Compare the yield. Then check the security.

Private debt

De moderne obligatie. Samen in één ticket.

De beste onderhandse leningen vragen vaak een ticket dat voor één particuliere belegger te groot is. Institutionele partijen financieren die deals al jaren; particulieren kwamen er niet bij. Bij Clubdeal bundelen beleggers hun kapitaal tot één professionele ticket. Zo onderhandelt de club als één partij over rente, rangorde en zekerheden.

Je kiest per deal of je meedoet, op basis van een termsheet waarin rente, looptijd, zekerheden en risico's vooraf staan. Rente en aflossing lopen via de stichtingsrekening terug naar de deelnemers, met periodieke rapportage.

Voor wie

Wanneer past welke lening?

  • Je wilt dagelijks kunnen handelen: kies beursgenoteerde staats- of bedrijfsobligaties.
  • Je zoekt een buffer met minimaal risico: staatsobligaties of deposito's.
  • Je zoekt vaste rente met harde zekerheden en kunt het geld de looptijd missen: private debt.
  • Je wilt spreiden: combineer meerdere leningen en categorieën, nooit alles op één lener.
Zo werkt het

Zo doe je mee met een debt deal.

1

Dealflow

Je zet je op de dealflow-lijst en ontvangt nieuwe deals als eerste.

2

Termsheet

Je leest rente, looptijd, zekerheden en risico's vooraf.

3

Meedoen

Je kiest zelf of en met welk bedrag je meedoet.

4

Ontvangen

Rente en aflossing lopen via de stichting terug, met rapportage.

Beleggen in private deals, debt en equity, brengt risico's met zich mee, waaronder krediet-, concentratie- en liquiditeitsrisico. Rendementen zijn niet gegarandeerd en je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Lees per deal de documentatie voor voorwaarden, kosten en risico's.

Veelgestelde vragen
Wat is een obligatie?

Een obligatie is een lening die je verstrekt aan een overheid of onderneming. Je ontvangt daarvoor rente (de coupon) en aan het einde van de looptijd krijg je je inleg terug.

Wat is het verschil tussen aandelen en obligaties?

Met een aandeel word je mede-eigenaar en deel je in winst en waardestijging, maar zonder vaste uitkering. Met een obligatie ben je financier: je ontvangt een afgesproken rente en staat in de rangorde vóór de aandeelhouders.

Wat is couponrente?

De couponrente is de vaste rente die de uitgever jaarlijks betaalt over de nominale waarde van de obligatie. Een obligatie van € 10.000 met een coupon van 5% levert € 500 rente per jaar op.

Bestaan er veilige obligaties met een hoog rendement?

Rendement en risico horen bij elkaar. Een hogere rente is altijd een vergoeding voor meer kredietrisico, een langere looptijd of minder verhandelbaarheid. Wat het risico wel beperkt: een eerste rang, harde zekerheden zoals een hypotheekrecht, een lage loan-to-value en spreiding over meerdere leningen.

Wat zijn vastgoedobligaties?

Bij vastgoedobligaties leen je geld aan een vastgoedonderneming of -project. Vaak wordt een hypotheekrecht op het vastgoed als zekerheid afgesproken. Let op de rangorde (eerste of tweede hypotheek) en de verhouding tussen lening en waarde.

Wat is het verschil tussen obligaties en private debt?

Beursobligaties zijn dagelijks verhandelbaar en hebben gestandaardiseerde voorwaarden. Private debt is een onderhandse lening waarbij rente, looptijd en zekerheden per deal worden onderhandeld. Dat levert doorgaans een hogere rente op, in ruil voor beperkte verhandelbaarheid.

Waar kan ik obligaties kopen?

Staats- en beursgenoteerde bedrijfsobligaties koop je via je bank of broker. Mkb- en vastgoedobligaties worden zelfstandig of via platforms uitgegeven. Private debt deals zijn onderhands; via Clubdeal doe je per deal mee met de club.

Wat gebeurt er met een obligatie als de rente stijgt?

Stijgt de marktrente, dan daalt de koers van bestaande beursobligaties met een lagere coupon. Houd je de obligatie tot het einde van de looptijd, dan ontvang je de coupons en de nominale waarde, zolang de uitgever betaalt.

Hoe word ik belast op obligaties?

Privé vallen obligaties en private debt in box 3. Belegt je holding, dan valt de rente onder de vennootschapsbelasting. Laat je persoonlijke situatie altijd toetsen door een fiscalist.

Wat zijn de risico's van obligaties?

Kredietrisico (de uitgever betaalt niet), renterisico (koersdaling bij rentestijging), liquiditeitsrisico (niet tussentijds verkopen) en inflatierisico. Bij onderhandse leningen kun je (een deel van) je inleg verliezen.

Rente met zekerheden. Samen.

Zet je op de dealflow-lijst en ontvang nieuwe private debt deals als eerste.