Met een obligatie leen je geld uit en ontvang je rente. Maar waarom levert een staatsobligatie zo weinig op en een vastgoed- of bedrijfsobligatie zoveel meer? Deze gids legt uit hoe obligaties werken, waar het rendement vandaan komt en welke zekerheden het verschil maken. Plus: waarom steeds meer beleggers private debt als de moderne obligatie zien.
Algemene informatie, geen beleggingsadvies.
Een obligatie is een schuldbewijs. Een overheid of onderneming leent een groot bedrag en knipt dat op in gelijke stukken die door veel beleggers worden ingenomen. Iedere houder krijgt dezelfde voorwaarden: een vaste of variabele rente (de coupon), een looptijd en een datum waarop de inleg wordt terugbetaald.
Het principe is eeuwenoud. Al in 1648 gaf het waterschap Lekdijk Bovendams een obligatie uit voor het onderhoud van een dijk, en die keert nog altijd rente uit. De kern is in bijna vier eeuwen niet veranderd: je stelt geld beschikbaar, je ontvangt een vergoeding en je wilt zeker weten dat je het terugkrijgt.
Het bedrag waarover de rente wordt berekend en dat aan het einde wordt terugbetaald.
De afgesproken rente, per jaar, kwartaal of maand uitgekeerd.
De periode tot de aflossing, van enkele maanden tot tientallen jaren.
Wie als eerste wordt terugbetaald als het misgaat. Hoe hoger je rang, hoe kleiner je risico.
Een aandeelhouder is mede-eigenaar. Gaat het goed, dan stijgt de waarde; gaat het slecht, dan staat de aandeelhouder achteraan in de rij. Er is geen afgesproken uitkering.
Een obligatiehouder is financier. De rente ligt vast, ongeacht hoe hard het bedrijf groeit. Je deelt niet mee in de winst, maar je wordt wel eerder betaald. Daarom kiezen beleggers die voorspelbare kasstroom zoeken voor leningen, en beleggers die groei zoeken voor aandelen. Veel vermogens combineren beide.
Equity is upside. Debt is cashflow.
Het rendement van een obligatie hangt vooral af van wie er leent, hoe lang, en met welke zekerheid. Vier categorieën naast elkaar:
Lenen aan de overheid. Laag kredietrisico en goed verhandelbaar, daardoor een lage rente die meebeweegt met de kapitaalmarktrente. Ideaal als buffer, zelden als rendementsmotor.
Lenen aan beursgenoteerde ondernemingen. Hogere coupon dan de staat, omdat je het kredietrisico van één bedrijf draagt. Vaak zonder specifieke zekerheden.
Uitgegeven door kleinere ondernemingen of vastgoedprojecten, zelfstandig of via een platform. Hogere rente, meestal niet verhandelbaar. De kwaliteit van zekerheden en documentatie verschilt sterk.
Onderhandse leningen waarbij rente, looptijd, rang en zekerheden per deal worden onderhandeld. Denk aan een eerste hypotheekrecht of een pandrecht op vorderingen. Dit is waar Clubdeal actief is.
Zoek je naar obligaties met een hoog rendement, stel dan eerst de vraag: waarvoor word ik betaald? Een hogere rente compenseert altijd voor iets: meer kredietrisico, een langere looptijd, minder verhandelbaarheid of meer werk om de lening te beoordelen.
Dat laatste is precies de kans in private debt. Een onderhandse lening is niet dagelijks verhandelbaar en vraagt grondige analyse. Wie die illiquiditeitspremie kan dragen en het geld de looptijd kan missen, ontvangt een rente die een beursobligatie zelden biedt, terwijl de zekerheden juist strakker kunnen zijn.
Hoe groot is de kans dat de lener niet betaalt? Kijk naar kasstroom, track record en buffer.
Stijgt de marktrente, dan daalt de koers van bestaande beursobligaties. Houd je de lening tot het einde, dan speelt dit minder.
Kun je tussentijds uitstappen? Bij onderhandse leningen meestal niet: reken op de volledige looptijd.
Een vaste coupon verliest koopkracht als de inflatie hoog is. Kortere looptijden beperken dat effect.
Geen enkele lening is risicoloos, en wie dat belooft verdient wantrouwen. Wat je wel kunt doen: de lening zo inrichten dat je als financier vooraan staat en iets tastbaars achter de hand hebt. Dat is het verschil tussen een obligatie op basis van vertrouwen en een lening op basis van onderpand.
Bij vastgoed sta je als eerste in de rij. Wordt het pand verkocht of uitgewonnen, dan wordt jouw lening eerst afgelost.
Bij een kredietportefeuille krijg je een pandrecht op de uitstaande leningen zelf. Spreiding over veel onderliggende leners vermindert het effect van één wanbetaler.
Hoeveel is er geleend ten opzichte van de waarde? Bij 80% LTV mag het onderpand flink in waarde dalen voordat de lening geraakt wordt.
Gelden lopen via een aparte stichtingsrekening, gescheiden van het vermogen van de organisator. Zowel stortingen als uitkeringen.
Een eenvoudig voorbeeld met een inleg van € 100.000, enkel ter illustratie. Bij een rente van 2,5%, ongeveer het niveau van een langlopende staatsobligatie, ontvang je € 2.500 per jaar, ruim € 208 per maand. Bij een rente van 7% op een onderhandse lening met zekerheden is dat € 7.000 per jaar, ruim € 583 per maand.
Het verschil van € 4.500 per jaar is geen gratis geld: het is de vergoeding voor kredietrisico en een looptijd waarin je niet tussentijds uitstapt. Rente en aflossing zijn bovendien niet gegarandeerd. Daarom draait het niet om het hoogste percentage, maar om de vraag of de zekerheden en de kasstroom die rente waard zijn.
Compare the yield. Then check the security.
De beste onderhandse leningen vragen vaak een ticket dat voor één particuliere belegger te groot is. Institutionele partijen financieren die deals al jaren; particulieren kwamen er niet bij. Bij Clubdeal bundelen beleggers hun kapitaal tot één professionele ticket. Zo onderhandelt de club als één partij over rente, rangorde en zekerheden.
Je kiest per deal of je meedoet, op basis van een termsheet waarin rente, looptijd, zekerheden en risico's vooraf staan. Rente en aflossing lopen via de stichtingsrekening terug naar de deelnemers, met periodieke rapportage.
Je zet je op de dealflow-lijst en ontvangt nieuwe deals als eerste.
Je leest rente, looptijd, zekerheden en risico's vooraf.
Je kiest zelf of en met welk bedrag je meedoet.
Rente en aflossing lopen via de stichting terug, met rapportage.
Beleggen in private deals, debt en equity, brengt risico's met zich mee, waaronder krediet-, concentratie- en liquiditeitsrisico. Rendementen zijn niet gegarandeerd en je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Lees per deal de documentatie voor voorwaarden, kosten en risico's.
Een obligatie is een lening die je verstrekt aan een overheid of onderneming. Je ontvangt daarvoor rente (de coupon) en aan het einde van de looptijd krijg je je inleg terug.
Met een aandeel word je mede-eigenaar en deel je in winst en waardestijging, maar zonder vaste uitkering. Met een obligatie ben je financier: je ontvangt een afgesproken rente en staat in de rangorde vóór de aandeelhouders.
De couponrente is de vaste rente die de uitgever jaarlijks betaalt over de nominale waarde van de obligatie. Een obligatie van € 10.000 met een coupon van 5% levert € 500 rente per jaar op.
Rendement en risico horen bij elkaar. Een hogere rente is altijd een vergoeding voor meer kredietrisico, een langere looptijd of minder verhandelbaarheid. Wat het risico wel beperkt: een eerste rang, harde zekerheden zoals een hypotheekrecht, een lage loan-to-value en spreiding over meerdere leningen.
Bij vastgoedobligaties leen je geld aan een vastgoedonderneming of -project. Vaak wordt een hypotheekrecht op het vastgoed als zekerheid afgesproken. Let op de rangorde (eerste of tweede hypotheek) en de verhouding tussen lening en waarde.
Beursobligaties zijn dagelijks verhandelbaar en hebben gestandaardiseerde voorwaarden. Private debt is een onderhandse lening waarbij rente, looptijd en zekerheden per deal worden onderhandeld. Dat levert doorgaans een hogere rente op, in ruil voor beperkte verhandelbaarheid.
Staats- en beursgenoteerde bedrijfsobligaties koop je via je bank of broker. Mkb- en vastgoedobligaties worden zelfstandig of via platforms uitgegeven. Private debt deals zijn onderhands; via Clubdeal doe je per deal mee met de club.
Stijgt de marktrente, dan daalt de koers van bestaande beursobligaties met een lagere coupon. Houd je de obligatie tot het einde van de looptijd, dan ontvang je de coupons en de nominale waarde, zolang de uitgever betaalt.
Privé vallen obligaties en private debt in box 3. Belegt je holding, dan valt de rente onder de vennootschapsbelasting. Laat je persoonlijke situatie altijd toetsen door een fiscalist.
Kredietrisico (de uitgever betaalt niet), renterisico (koersdaling bij rentestijging), liquiditeitsrisico (niet tussentijds verkopen) en inflatierisico. Bij onderhandse leningen kun je (een deel van) je inleg verliezen.